2018an jarraitzen dugu parekidetasunik gabe ETBko tertulietan

Urtearen hasierakin ez da parekidetasuna heldu Euskal Telbista-ko eztabaidetan. Ez dago saiorik zeinetan jendarteak ematen den ordezkaritza (%49, gizonezkoak – % 51, emakumezkoak) ematen den, eta soilik bi saiotan, Ahoz Aho (% 47,22) eta En Jake (%40,68) lortzen da 4/2005 Emakumeen eta Gizonen arteko Berdintasunerako Legean ezartzen den parekidetasun-kopuruetan (60-40) egotea.

Goizeko saioei dagokienez, Estepan Aldamizek goizeko 9etan zuzentzen duen solasaldian, Egun on Euskadi emakumeen presentzia % 31,48 izan da, hau da, gizonen parte-hartzea bikoiztu du emakumeena. Azterturiko egunetako hirutan ez da emakumerik egon, eta bakar batean soilik ez da gizonik egon; gainerako guztietan, batean izan ezik, mahaian emakume bat eta bi gizon eseri dira.

Xabier Lapitzen programan, En Jake, emakumeen presentzia errekuperatu da, eta 2017ko martxoan ziren kopuruetara itzuli da. Oreka mantentzen saiatzen da, baina oraindik parekidetasuna ez da erabatekoa.


 

 

 

 

 

 

 

 

Arratsaldeetan, aurreko hilabetetan bezala, El Programa de Klaudio saioa parekidetasunetik oso urruti dago (% 26,81), eta normalean emakume bat eta bost gizonek osaturiko mahaiak eskaintzen ditu egunero. Arratsaldeetan, euskarazko programan, Ahoz Aho dugu berriz ere saiorik parekideena. Honetan ez dugu topatu emakumerik gabeko eztabaidarik, baina bai gizonik gabeko bat.

Asteroko eztabaida-saioei dagokienez, nabaria da nola ETB2ko 7 Días-en astez aste emakumeen presentzia jaitsi da, eta urtarrilean ez da erdira heldu (% 38,73); saio honetan, mahaitik kanpoko partaidetzan areagotzen da desberdintasuna, aditu eta elkarrizketatu gehienak (ia osoak) gizonak baitira. Euskarazko programan, ere, ez da parekidetasunik lortzen, eta Ahoz Aho + solasaldian (%25), emakumeen presentzia gizonenaren herena baino ez da; azterturiko egunetako batean (urtarrilaren 9an), ez zen emakumerik eseri mahaian.

*Urtarrileko azterketan, laginean saio berri bat sartu dugu: Egun on Euskadi. Eta aurretik ondorioztatu bi emaitza kolokan jarri behar izan ditugu: alde batetik, urtarrilean ez da betetzen emakumeen parte-hartze handiagoa dagoela euskarazko saioetan, eta, beste aldetik, ordutegiaren eragina kolokan jarri behar izan dugu, ia tarte berdinean kokaturiko bi saioen arteko aldea nabaria baita.

Honako grafiko honetan ikus daiteke emakumeen parte-hartzearen eboluzioa hilabetez hilabete:

 

OHARRA: hemen azaltzen diren datuak erabil daitezke, beti ere, iturria aipatuta.

Advertisements

Hego Euskal Herriko egunkarietan, emakumeen iritzi gutxi

Emakumeek sinaturiko iritzi-artikuluak ez dira argitaraturikoen herenera heldu 2018ko urtarrilean gaztelaniazko  paperezko prentsan, eta kopuru horretan geratu da euskarazkoan.

Aurreko neurketetan gertatu den bezala, emakumeen presentzia handiena Berrian dugu. Euskarazko egunkari bakarrean, emakumeek sinaturik 67 artikulu (%33) aurkitu ditugu urtearen lehenengo hilabetetan, eta 136 gizonek sinaturikoak (% 67). Egunero gutxienez emakume baten sinadura topatu dugu, eta horretan ere bakarra da euskal kazeta.

Beste muturrean, aldiz, Diario de Navarra dugu. Egunkari horretan, emakumeen sinadurak guztien % 10a izan dira (200 artikuluetatik 20), eta ikerturiko 29 egunetatik 14etan ez da emakumerik sinatu duen iritzirik argitaratu.

Noticias taldeko Deia eta Noticias de Alava egunkarietan, berriz, iritzia ematen duten emakumeen portzentajea  %16,5 da.  Bizkaikoan, 255 testuetatik 41-k eta Arabakoan, 132tik 22-k andre baten sinadura dute. Bietan, ikerturiko aletatik 6na zenbakitan ez dugu sinatzen zuen emakumerik.

Vocento-ko El Correo eta Diario Vasco egunkarietan, bere aldetik, emakumeek sinaturiko artikuluak iritzi guztien % 23,5 baino ez dira, hau da, ia ia laurdena, baina heldu gabe, parekidetasunetik oso urruti.

Kopurua hobetzen da pixka bat Garan, zeinetan sinatzaileen % 29 emakumeak dira. Baina honetan ere badaude emakume iritzi emailerik gabeko egunak (4 azterturiko denbora-tartean).

Asteburuetan, are gutxiago

Egunkarien erosketari buruzko ikerketek agerian uzten dutenez, asko dira asteburuetan soilik hartzen dutenak, astean zehar baino ez erosten dutenak baino ez. Gainera, ematen du jaiegunetan irakurtzeko denbora gehiago dagoela. Horrek badakar analisia eta gogoetarako tartea handiagoa izatea, eta, beraz, iritzi-artikuluen kopurua ere igo egin ohi da prentsan.

Kopuru handitze horrek ez dakar, ordea, emakumeen presentzia handiagoa, aitzitik, txikiagoa izan ohi da egunkari guztietan.

Esaterako, emakumerik gabeko 6 egunetatik, 4 igandeak dira Deia eta Noticias de Alava egunkarietan. Azken honetan, bi asteburutan ez dugu andrerik sinaturiko artikulurik. Gauza bera gertatzen da El Correo eta Diario Vasco-ren kasuan: urtarrilaren 20/21 eta 27/28an ez dugu topatzen emakume sinatzailerik. Bestalde, Gararen kasuan, emakumeen portzentajea 9 puntu jaisten da (%20 izan ohi da) asteburuetan, eta nabarmen murrizten da Berriaren kasuan, zeinetan %21,5 era jausten den.

Hurrengo grafikoetan ikus daiteke egunez egun, zein izan den emakumeen eta gizonen presentzia iritzi-orrialdeetan zein gaurkotasuneko analisietan*

 

 

 

* azterketa honetatik kanpo geratzen dira ekonomia, kultura eta kirol ataletan zein gehigarrietan argitaraturiko artikuluak.

OHARRA: hemen azaltzen diren datuak erabil daitezke, beti ere, iturria aipatuta.

 

EITBko tertulietan emakumeok dugun presentziari buruzko txostena

2016ko azarotik 2017ko azarora neurtu dugu emakumeon presentzia hainbat hedabidetan, haien artean EITB talde publikoaren irrati eta telebistako tertulia politikoetan. Atzo (abenduak 18) emaitza hauen parte bat aurkeztu genuen Legebiltzarrean, EITBren kontrol batzordean.
//e.issuu.com/embed.html#5403511/56560561

Ez dira datu onak, azken 12 hilabeteotan emakumeen presentzia handiagotu den arren. Bide luzea geratzen da egiteke: alde batetik, hedabide publikoek bete behar duten eginkizuna dela eta, are gehiago saiatu behar da emakume aditu eta arituek saioetan parte har dezaten. Horiei errazago jartzeko, bai Emakundek, bai Bilgune Feministak (GABILTZA) zein EHUk berak, besteak beste, emakume horiek ezagutzeko eta haiekin kontaktatzeko aukera ematen die kazetariei. Ez da nahikoa esatea “nahi” kontua dela, eta emakumeek errazago esaten dutela ezetz iritziak publikoki azaltzeko eskatzen zaienean, eta honekin geratu, gure ikusezintasunaren errua gurea balitz bezala…

Arrazoi asko argudiatu ahal ditugu hedabideetan ez agertzeko: (1) gizarte patriarkal batean heziak, esparru publikoa gizonena izan da, eta gu sartzen hasi garenean, oso lurralde arrotz eta maskulinizatuan  lehiatzen ikasi behar izan dugu; (2) esparru publikoan gaudenean, askotan ez gaituzte ikusi edo aditu egiten, eta kapaz dira guk esandakoa soilik gizonen ahotatik entzuten edo antzematen; (3) esparru publikoan agerian gaudenean, ohitu gara epaituak izaten, ez gure iritzi edo ideiengatik, gure gorpuzkeragatik akaso, gure sexu-nortasunagatik edo edertasun-kanonetatik urruntasun edo hurbiltasunagatik.

Beste zergatik batzuk azaltzearren, esan dezakegu (4) beti dagoela gizon bat gure lekuan hitz egiteko, gure tokian egoteko, eta guk lehenengo lerroan jartzeko eskubidea aldarrikatzen dugunean, ez dago prest atzera egiteko gu sar gaitezen; akaso, lekua handitzeko, gu sar gaitezen; (5) gainera, emakume guztiongan eta banan banan erortzen da “Emakumea” ordezkatzeko beharra, erantzukizun handiegia…, (6) eta bikainak izatea exijitzen zaigu…, ia perfektuak.

Eta horrela jarraitu ahal dugu (eta emakumeok badakigu zerrenda hau luze-luzea izan daitekeela), eta gaineratu, kontziliazio-beharra (ondo da, diskurtsoetan, ez dela emakumeen lana, baina, praktikan?); askotan neketsua zaigula gorputzez gorputzeko norgehiagoka horretan sartzea…

Horri aurre egiteko, gizonen konplizitatea behar dugu; atzera egin behar dute hainbatetan, eta, bestetan, ez hartu normaltzat normala ez dena: foro, tertulia, mahaian… emakumerik ez egotea, denataz hitz egiten. Eta entzun, entzun, entzun…., ez errepikatu emakume batek dagoeneko ondo esan duena. Jakin ezazu, hizketaldian, “ados?” galdetzen duenean,  ez da zalantzarik duelako, baizik eta solasaldi kolaboratiboa izan ohi dela berea…

Eta emakumeok ere tresnak behar ditugu espazio publikoa gurea egiteko, eta horien artean, duda barik, daude ahalduntze-eskolak, formakuntza feminista, eta sortzen ditugun ahizpatasun-sareak.

Lan handia geratzen da aurretik, arrazoiak aztertzeko eta hartu beharreko neurriak (kuotak, formatu-aldaketak…). Gure asmoa ikertzen jarraitzea da, ez soilik ikerketa kuantitatiboak eskaintzeko, kualitatiboak ere agertu nahi ditugu, baita irtenbiderako proposamenak landu ere.

Bitartean, hemen uzten dizuegu gure ikerketak eman dituen hausnarketarako datu batzuk:
//e.issuu.com/embed.html#5403511/56493578

Albistea gaurko prentsan:

https://www.berria.eus/paperekoa/2273/037/002/2017-12-19/eitbk_ez_duela_begira_kodea_betetzen_azaldu_dute_legebiltzarrean.htm

http://www.argia.eus/albistea/eitbk-ez-du-bete-emakumeen-ikusgarritasunari-buruzko-sinatutako-konpromisoa

Igo den arren, emakumeen presentzia parekidetasunetik urrun

Goiko grafikoan ikus daitekeenez, ikerketa-talde honek neurketak hasi zituenetik, duela urtebete, gaur arte, emakumeen presentzia handitu da EITB-ko irrati-tertulia nagusietan. Radio Euskadi-ko Boluevard saioko elkarrizketetan, esaterako, parte hartzen duten emakumeen kopurua bikoiztu da azken 12 hilabeteetan. Hala ere, ez da heldu gizonen parekoa izatera. Batez beste, emakumeen presentzia gizonen herena baino txikiagoa izan da ia kate publikoko tertulietan (% 30,16 Faktorian; %28,17 Boulevard-ean eta % 26,98 Ganbaran).

Hurrengo grafikoetan, aldiz, ikus ditzakegu oraindik badaudela emakumerik gabeko tertulia-saioak, eta, salbuespen moduan, gizonik gabeko “solasaldi” bakarra topatzen dugu, Boulevard saioan, azaroak 13n. Egun horretan, ohiko tertuliaren ordez, Dani Alvarez-ek zuzentzen duen saioan lau emakume ezagunek —Garbiñe Biurrun, Afrika Baeta, Nagua Alba eta Monica Planas— jasandako sexu-erasoak salatu zituzten.

Parlamento en las Ondas, gizonen hizketaldia

2016ko irailaren 25eko Eusko Legebiltzarreko Hauteskundeetatik aterako legebiltzarra EAEn orain arte izandako parekideena da  generoari dagokionez. Izan ere, dauden 75 biltzarkideetako 41 (%54,66) emakumeak dira.

Radio Euskadiko Crónica del Fin de Semana irratsaioko Parlamento en las Ondas tertulian parte hartzen dutenen gehiengoa, berriz, gizonak dira. 2017/18ko ikasturtearen hasierako irratsaioan Ander Arzak aurkezleak berak, emakumerik ez zegoela ikusita, azaldu zuen batzuetan emakumeak ere solaskide izaten zirela. Oso gutxitan esan behar dugu, hurrengo grafikoetan adierazten den bezala.

Izan ere, urrian, ez da emakumerik izan ez lehenengo saioan (7an) ezta azkenean ere (28an), eta besteetan Alexia Castelo egon zen PSE-tik (14ean) eta Laura Garrido popularra (21ean):

2016/17 ikasturtean, 2016ko urritik 2017ko uztailera bitartean izandako 37 saioetan, alderdi gehienek gizonen ordezkaritza lehenetsi dute emakumeena baino, Legebiltzarreko ordezkaritza kontuan hartu barik, honako grafikoetan ikus daitekeenez:

Portzentaietan begiratzen badiogu, hauxe izan da 2016/17 ikasturtean emakumeen ordezkaritza alderdiz alderdi bai Legebiltzarrean zein Parlamento en las Ondas delako larunbateroko tertulian:

 

EITBko tertuliakidea, gizona eta heldua

Tertuliek ordezkatu dituzte iritzi- eta debate-saioak. Tema batean edo bestean espezializaturiko adituen ordez, denetaz dakiten solaskideek eztabaidatzen dute gaurkotasunari buruz, agendan dauden eta ez dauden gaiak ezarriz. Noraino iritzi-emale horiek ordezkatzen dute gizartea?

EITBko tertulia nagusietan parte hartzen dutenen profilari erreparatuta, hiru multzotan banatu ahal ditugu: politikoak, kazetariak eta adituak, ia zati berdinetan. Adituen atalean, nagusiki unibertsitateko irakasleak topatzen ditugu, baina egon badaude, abokatuak, bertsolariak, idazleak…, hau da, “profesional liberalak” deiturikoak. Ez ditugu topatzen langileak, ikasleak, zaindariak…

Adinari dagokionez, 50 urtetik gorakoak gehiengo dira, eta gazteek oso pisu txikia dute. Horretaz gainera, ia anekdota dira solaskideen artean topatzen ditugun migrante edo atzerritarrak…. Hau da, ez da islatzen gizartearen aniztasuna eta ematen diren iritziak oso jendarte-sektore bati dagozkio, zeinak bere ikuspegia eta gaitegia inposatu nahi dituen, beste batzuk baztertuz.

Generoari erreparatzen badiogu, behin eta berriz agerian utzi dugunez, emakumeak gutxiengoan daude tertulia gehienetan. Orotara, irailean 152 solaskidek parte hartu dute izandako irrati eta telebistako zazpi tertulietan; horietako 52, hau da heren bat, emakumeak izan dira.

Iritzi-emale batzuek tertulia batean baino gehiagotan parte hartzen duela, irailaren datuak kontuan hartzen baditugu, hiru tertulietan parte hartzen dutenen artean 6 gizon topatzen ditugu Martxelo Otamendi, Iñaki Galdos, Andoni Unzalu, Eguzki Urteaga, Iñaki Anasagasti eta Iñaki Iriondo, eta emakume bakarra, Maite Ubiria, zeinaren iritziak entzun ditzakegu Faktoria, Ganbara eta Ahoz Aho-n.

Bi tertulietan errepikatzen direnak gehiago dira -hemeretzi-, horietako bost dira emakumeak: Laura Mintegi (Faktoria eta en Jake), Chelo Aparicio (Ganbara eta El Programa de Klaudio), Amaia Espinosa (Faktoria eta Ahoz Aho), Maite Iturrate (En Jake eta 7 Días) eta Itziar Nogueras (Ahoz Aho eta Ahoz Aho +).

Beraz, ikusten dugunez, gutxiago izateaz gainera, emakumeak ere gutxiagotan mugitzen dira programa batetik bestera (eta gutxiagotan errepikatzen dute parte-hartzea egun ezberdinetan) eta, ondorioz, emakumeen presentzia are txikiagoa da portzentaietan, aurreko artikuluetan azaldu dugunez:

EITBko irratietako testulietan, gizonak solaskide

Emakumeak baztertuta ETB2ko arratsaldeko tertulietan

2017ko irailean tertulia ezberdinetan parte hartu duten solaskideak:

Faktoria Javier Arrieta, Joseba Arruti, Mikel Aramendi, Nerea Azurmendi, Joxerra Beloki, Javier Diaz-Noci, Edurne Egaña, Jesus Egiguren, Amaia Espinosa, Hodei Etxarte, Ramón Etxezarreta, Iñaki Galdos, Julen Mendoza, Laura Mintegi, Martxelo Otamendi, Iker Rioja, Maite Ubiria, Andoni Unzalu, Eguzki Urteaga
Boulevard Iñaki Anasagasti, Juanjo Alvarez, Alberto Ayala, Jesus Barcos, J. M. Bujanda, Alvaro Dante, Carmen de Riego, Ernesto Ekaizer, Koro Garmendia, Braulio Gomez, Iñaki Gonzalez, Eva Granados, Iñaki Iriondo, Rafa Leonisio, Jon Maia, Miguel Navarro, Eduardo Otxoa, Lourdes Perez, Jorge Sainz, Eva Silvan, Iñaki Soto, Rafael Suso, Andoni Unzalu, Patxi Zabaleta
Ganbara Luis Aizpiolea, Danilo Albin, Chelo Aparicio, Alberto Ayala, Oscar Bañuelos, Olatz Barriuso, Jose Ramon Beloki, Ferran Casas, Ignacio Escolar, Urko Garamendi, Ana Garbati, Dani Gomez Amat, Iñaki Gonzalez, Aitor Guenaga, Xabier Gurrutxaga, Miren Ibañez, Iñaki Iriondo, Pili Kaltzada, Juan Carlos Latxaga, Martxelo Otamendi, Naiara Pinedo, Jordi Sainz, Joseba Santamaria, Iñaki Soto, Maite Ubiria.
En Jake Igor Ahedo, Paula Amieva, Iñaki Anasagasti, Eukene Arana, Amaia Arregi, Ricardo Crespo, Tonia Etxarri, Pedro Gorospe, Chema Herzog, Jorge Hinojal, Eider Hurtado, Jon Iñarritu, Maite Iturrate, Juantxo Iturria, Rosa Martínez, Laura Mintegi, Josu Montalbán, Juan Muñoz Baroja, Guillermo Nagore, Leire Pinedo, Eduardo Portero, Ibon Rodríguez, Alberto Surio, Andoni Unzalu, Diana Urrea.
Ahoz Aho Aritz Abaroa, Itsaso Andueza, Eider Alkorta, Marian Beitialarrangoitia, Joxerramon Bengoetxea, Ricardo Crespo, Asier Blas, Galder del Campo, Karlos del Olmo, Onintza Enbeita, Fermin Erbiti, Begoña Errazti, Amaia Espinosa, Iñaki Galdos, Nora Galparsoro, Itziar Garcia, Josune Gorospe, Miren Gorrotxategi, Maialen Gurrutxaga, Jon Insausti, Juantxo Iturria, Mikel Izagirre, J.K. Lakasta, Jexusmari Mujika, Itziar Nogueras, Ana Oregi, Maite Ubiria, Eguzki Urteaga.
Ahoz Aho + Felix Arrieta, Asier Blas, Galder del Campo, Iñaki Galdos, Estitxu Garai, Itziar Garcia, Imanol Goenaga, Amagoia Gurrutxaga, Itziar Nogeras, Martxelo Otamendi, Txente Rekondo, Teresa Toda, Eguzki Urteaga.
7 Días Isabel Camacho, Eva Domaica, Arantza Elizondo, Martin Garitano, Itziar Gorospe, Iñaki Iriondo, Maite Iturrate, Montse Ramirez

EITBko irratietako tertulietan, gizonak solaskide

Ikasturte hasierarekin batera, irrati-tertulietan aldaketa batzuk izan dira. Eta ezin ukatu, emakumeen ahots gehiago entzuten hasi gara, esaterako, Radio Euskadi-ren Boluevard irratsaioetako “Diálogos” tertulian. Aurreko denboraldian, bi emakume baino ez zeuden ohiko tertuliakideen artean: Lourdes Pérez eta Koro Garmendia. Orain, beste bi gehitu zaizkie, Eva Silván eta Carmen de Riego, eta beste baten ahotsa ere entzun dugu irailean, Eva Granados-ena. Hala ere, tertulia horretan parekidetasunetik oso urruti daude oraindik, eta irailean emakumeen batez besteko presentzia % 16,84 izan da. Gainera, egun askotan ez dago emakumerik izan eztabaida mahaian. Gizonik gabeko debaterik, ordea, ez dugu entzun.

Kate bereko gaueko tertulian, Ganbaran alegia, parte hartzen duten emakumeen portzentajea altuagoa da, eta honetan bai, aurkitu dugu emakumeek soilik osaturiko eztabaida-mahaia, irailaren 11koa. Horretaz gainera, irratsaio honetan emakume politikari ohien mahaia egiten da (salbuespen gisa, gizon politikariez beteriko tertuliak ohi baitira arruntenak). Batez beste, emakumeak tertuliakideen heren bat izaten dira, hau da, parekidetasuna lortu ezean daude tertulia parekideago honetan ere.

 

Euskarazko programazioari dagokionez, ia egunero emakume bat egon ohi da Faktoriako Solasaldietan, baina egon, badaude, emakumerik gabeko eztabaidak. Alderantziz, berriz, ez.

Azkenik, aipamena merezi du Radio Euskadi-ko asteburuetako programan, Crónica de Fin de Semana, larunbatero eskaintzen den Parlamento en las Ondas, zeinetan alderdi politikoek izendaturiko bozeremaleek parte hartzen duten tertulietan; horietan ere, izan ditugu emakumerik gabeko eztabaidak… Hori bai, partaideek, horren kontziente izan, eta “beste batzuetan emakumeak egon direla” justifikatu dute absentzia.

Emakumerik gabeko —edo oso andre gutxirekin— tertuliak, saio bereziak…, normaltzat hartzen dira, baita izaera publikoa duten hedabideetan ere, nahiz eta emakumeak populazioaren erdia garen. Badago zer hausnartu…

 

Emakumeak baztertuta ETB2ko arratsaldeetako tertulietan

Iraila izaten da une egokia hedabideen denboraldi berriaren nondik norakoak ezagutzeko. Izan ere,  ikasturtearen hasierarekin programazio-parrilak gaurkotzen dira, eta saio berriak estreinatzen diren bitartean, beste batzuk, aldiz, pantailetatik desagertzen dira. Gauza bera gertatzen dira saioetako kolaboratzaileekin. Berriak ekartzen dira, eta beste batzuk, berriz, badoaz.

ETBn denboraldi berriarekin tertuliakide berriak agertu dira; hala ere, aurreko denboraldiaren tonikari jarraituz, gizonak dira nagusi iritzi-emaleen artean. Nabarmena da gizonen presentzia Klaudio Landak zuzentzen duen El programa de Klaudioko debatean. Honetan, emakumeen presentzia ia anekdotikoa da bai eztabaida-mahaian, bai gonbidatuen artean. Guk, aurreko ikasturtean bezala, lehenengoan erreparatu gara, eta, tamalez, emakumeok nabarmen baztertzen gaituztela ikusi dugu, honako grafiko honetan agerian uzten dugun bezala:

Ia programa gehienetan, emakume bakarra dago mahaian, bost gizonerekin eztabaidan, eta soilik bi saiotan izan dute mahai parekidea.

7 Días, txanponaren beste aldea

Estibaliz Ruiz de Azua eta Arantza Ruizek astero gidatzen duten programa berrian, La Noche en Jake tokia okupatzen duena, 7 Diasen, topatzen dugu emakumeen presentzia altuena; izan ere, oso gutxitan ikusten dugun moduan, gehiengoa dira emakumeak debatean (% 80), nahiz eta oraindik aditu edo gonbidatuen artean gizonen presentzia nabarmen altuagoa da emakumeena baino.

Aztertzen ditugun gainerako telebista-programei dagokienez, atzerakada bat nabarmendu dugu egunero Xabier Lapitzek gidatzen duen en Jaken. Irailean, nabarmena izan da emakumeen presentziaren jaitsiera (partaideen%34,17), aurreko ikasturtearen amaieran parekidetasun nibeletan zebilen saio batean.

Euskarazko programazioari dagokionez, Amaia Cayerok zuzentzen duen Ahoz Ahoko debatean, berriz, parekidetasuna zaintzen jarraitzen dute ( % 47,62 dira), nahiz eta asteroko saioan emakumeak partaideen heren bat baino ez diren izan irailean.

Emakumeok ez gaude hedabideetako agendan

1963ean, Bernard C. Cohen-ek (The press and foreign policy) esan zuen: “Prentsak ez du arrakasta handia jendeari zer pentsatu behar duen esateko orduan, baina bai zertan pentsatu behar duen”.

Agenda Setting delakoaren teorikoek azaltzen dutenez, hedabideek, gai batzuk lehenesten eta beste batzuk baztertzen dituzte, errealitatea azaltzen dutenean. Eta errealitate horren eta publiko orokorraren arteko bitartekariak direnez, baldintzatzen dute irakurle edo (ikus)entzuleek jasotzen duten informazioa, gertaera batzuk erakutsiz eta beste batzuk, ordea, ezkutatuz.

Ildo horretan, aditu askok (besteak beste: Gotzon Total,1995; Pastora Moreno, 2002;  Consuelo Serrano, 2006 edo Paloma Abejón, 2013) tertulien garrantzia goraipatzen dute bitartekari lan hori egiteko orduan. Abejonen ustez, tertuliakideek eragin handia dute,  komunikabideen agenda ezartzeko orduan, hedabide ezberdinetan errepikatzen dira, hurbilak eta sinesgarriak izaten dira eta, azken finean, errealitatea jaso eta interpretatzeko iritzi-lider bihurtzen direlako.

2017ko martxoan Jaurlaritzak argitaraturiko Euskal Soziometroan, emakumeen aurkako indarkeria edo indakeria matxista 15. postuan zegoen EAEko biztanleen arazoen artean. Atzetik zeuden, familia eta lana bateratzea, ingurumena, azpiegiturak eta garraioak, gazteen arazoak, drogak eta balioen krisia…

Azken sei hilabete hauetan, ikerketa talde honetatik, oso argi uzten ari gara zein den emakumeen presentzia EAEko hedabide publikoetan zein Hegoaldeko prentsa nagusian, parekidetasunik oso urrun da. Baina, iritzi-emale moduan emakumeen presentzia urria bada, zer esan emakumeok jasaten dugun indarkeria matxistaren arazoarena eztabaida horien gaitegian.

Aste honetan aztertzen ari gara, ea zertan hitz egiten den tertulietan. Astelehenean, maiatzak 29, asteburuan espainiar Estatuan hiru hilketa matxista gertatu eta gero, frogatu dugu ez dutela lekurik izan EITBko tertulia nagusietan. Soilik, eguerdian ETB2n ematen duen En Jake saioan, tertuliakide batek, emakume eta feminista, aipatzen du.

Beste guztietan: Zorrotzako suteak eragindako heriotzen, EAren krisiaren eta euskal presoen inguruko albisteen ondoan, espainiar eresekiari egindako txistukada eta eurodiputatu baten twitterra, ustelkeria edo Catalunyako erreferendumaren azken atala izan dira hizpide (errefuxiatuak edo PSOEren egoera ere eztabaidagai izan dira, bigarren maila batean).

Albistearen larritasunak, hurbiltasunak edo interes orokorrak justifikatzen dute, adibidez, eresekiaren inguruan izandako polemika edo ustelkeriari emandako lehentasuna emakumeon indarkeriaren gainetik? Ez da izango —tamalez— errepikatzen den albistea izateagatik interesa galdu duela, ezta?

Emakumeok -populazioaren erdia— pairatzen dugun indarkeria ez da interes orokorreko ezta guztion intereseko albistetzat jotzen hedabideetan, eta ez dago haien agendetan.  Hilketa matxistak, indarkeria horren ondorio lazgarrienak, ekidin izan ez liratekeen tragediatzat azaltzen dira gertakarien ataletan (bereziki gure mugetatik kanpo gertatzen direnean), inork —hedabide hegemonikoetatik— horren inguruan gogoeta hedatu nahi barik. Izan ere, “esaten ez dena ez baita izaten”.

Oso ondo jaso du gaur Tasiok Garan duen tiran:

(Tasio, Gara egunkarian 2017-05-30)

 

 

 

 

Jaitsi da emakumeen presentzia EITBko irrati-tertulietan

Ikerketa talde honek emakumeek irrati-tertulietan duten presentzia neurtzen hasi denetik emakumeen portzentaje baxuena eman da EITBko irrati-tertulia nagusietan. Jaitsiera oso nabaria izan da Euskadi Irratiko Faktoria saioan; horretan, erdira murriztu da emakumeen presentzia apirilean zehar (%10,4). Dani Alvarezek zuzentzen duen Boulevard saioko “Diálogos” solasaldietan, aldiz, berriz ere topatzen dugu emakumeen presentzia txikiena (% 7,7). Beste aldetik, Radio Euskadi-k gauean eskaintzen duen Ganbara irratsaioko tertulian jaitsiera eman bada ere, oraindik tertuliakideen artean emakume kopuru handiena duen solasaldia dugu (%26,66); hori bai, parekidetasunetik oso urrun.

Tertuliakideei dagokionez, Radio Euskadiko Boulevard-ean bi emakume baino ez dira modu finkoan entzun daitezkeenak: Koro Garmendia eta Lourdes Perez. Euskadi Irratian, apirilean Laura Mintegi, Nerea Azurmendi eta Maite Ubiariaren iritziak entzun ahal izan ditugu; izan ere Ubiaria dugu beste tertulia batean errepikatzen duen bakarra -gizonen kasuan ohikoa da tertulia batean baino gehiagotan entzutea-, Ganbaran aditzeko aukera izan dugu, Naiara Pinedo, Miren Ibañez, Olatz Barriuso, Chelo Aparicio eta Ana Garbatirekin batera.

 

 

Gizonak nagusi frantses irrati-telebistetan

Frantziar Estatuko ikus-entzunezko irrati-hedapenaz arduratzen duen Conseil Supérieur de l’Audiovisuel, CSA, delakoak martxoaren 7an argitaraturiko txosten batean argi geratzen da gizonak gainordezkatuta daudela frantses irrati eta telebista kate nagusietan. Emakumeek eta gizonek ikus-entzunezko komunikabideetan duten presentziari buruzko txostenak 2016ko datuak jasotzen ditu eta agerian uzten du, besteak beste, emakumeen infraordezkaritza aditu eta gonbidatu politikoen artean,  irudian ikus daitekeenez (iturria: CSA)

Txosten osoa

 

 

Emakumeen iritziak, leku txikia EITBko tertulia nagusietan

Azken urteotan Euskadi Irratiko zein Radio Euskadiko gaurkotasuneko tertuliak aztergai izan ditugu unibertsitatean. Azaroan, aldiz, hasi ginen egunero neurtzen zenbat emakume eta zenbat gizonek parte hartzen dute horietan.

Ikerketa honetan kontuan hartu ditugun tertuliak goizeko 8:30ak inguru eskaintzen diren Faktoria eta Boulevard-eko Diálogos delakoa, eta gaueko 10:15ak inguru eskaintzen den Ganbara saioaren barrukoa. Bertan markatzen dira “eguneko gai garrantzitsuenak”, eta zertaz merezi duen iritzi ematea edo eztabaidatzea (eta, beraz, zer ez da garrantzitsua edo eztabaidatzeko gaia…).

Hori dela eta, oso faktore garrantzitsutzat jotzen dugu emakumeen presentzia. Jendartearen % 50 edo pixkat gehiago izanda, batzuetan, agendan sartzen diren gaiak ez dira emakumeen ardura nagusiak edo oso ikuspegi androzentrikoa aztertzen dira, eta, beraz, populazioaren erdia baztertzen da. Ez da, berriz, bakarra, eta horregatik edukiak ere aztertzen ari gara. Dena den, esanguratsua dela kontuan hartuta, hemen adierazle batzuk argitara atera nahi ditugu, 2017ko otsailari dagozkionak:

a) EITBko irrati-tertulietan, emakumeen presentzia ia egunero gizonena baino txikiagoa da. Soilik, egun batean Faktorian eta bi Ganbaran, izan dira emakume gehiago gizonak baino eztabaida-mahaian. Maiz ez da emakumerik izaten tertulian. Hala ere, ezberdintasunak daude tertulien artean, eta Xabier García Ramsdenek zuzentzen duen Ganbaran % 25ean ez dago emakumerik; Boulevard-en, aldiz, portzentaia ia alderantzizkoa da eta irratsaio gehienetan gizonek baino ez dute iritzirik ematen.

b) Tertuliakide finkoen artean, nagusi da gizonen presentzia. Izan ere, Faktorian otsailean parte hartu dutenen % 25 ziren emakumeak, hau da 16 tertuliakidetik 4. Kontuan hartu behar da, azken “fitxaje” bat izan dutela: Edurne Egaña. Boulevard-ean, berriz, bi emakume baino ez daude tertuliakide finkoen artean: Koro Garmendia eta Lourdes Perez (19tik). Ganbaran, zaharrena, 6 emakumek parte hartu dute (% 27) otsailean eta 16 gizonek. Hurrengo taulan azaltzen dugu zenbat programatan parte hartu duten bakoitzak (aurrerago eskainiko ditugu datuak emakumeek eta gizonek erabiltzen dituzten denboren inguruan).

c) Tertulia batetik bestera errepikatzen direnen artean, emakume bakarra dugu, Maite Ubiria, Faktorian eta Ganbaran entzun ahal izan duguna otsailean. Martxelo Otamendik, aldiz, Faktorian eta Ganbaran parte hartu du; Eguzki Urteagak, Faktorian eta Boulevardean eta Iñaki Soto zein Iñaki Gonzalezek, Boulevard eta Ganbarako eztabaidetan.

d) Azken lau hilabetetako eboluzioari erreparatzen badiogu, ikus dezakegu ez dela asko aurreratu emakuimeen presentziaren inguruan, beheko grafikoan ikus daitekeenez: