Zurien nagusitasunaren apologia ETBn?

[IRITZIA]

Imajina dezagun telebista publiko batean ostiralero eskaintzen den iritzi-saio batean, pertsona beltz batek jasandako eraso bortitzaren inguruan eztabaidatzen ari direla. Imajina dezagun, saioko arduradunek zurien nagusitasuna defendatzen duen aditua gonbidatzen dutela, iritzi ezberdinak entzun behar direlako ustean oinarrituta. Ezin imajinatu, ezta? Kode deontologikoaren kontrakoa litzateke arrazismoaren apologia egiten duen pertsona baten aldarrikapena jasotzea, ezta?

Jar dezagun pertsona beltz horren ordez, emakumea (beltza izan daitekeena), eta jipoiaren ordez, bortxaketa; eta arrazismoa justifikatu ordez, sexu-erasoa kolokan jartzen duena, edo erasoaren erantzukizuna emakumeari berari leporatzen diona, emakumeek ere erasotzen dutela aitzakiatzen duena gonbidatzen dugula, kazetaritza irizpideetan justifikatuta. Onargarria?

Hori da, hain zuzen ere, ETB2-k ostiraletan emititzen duen 360º Tú Decides saioan gertatu zena maiatzaren 11ko saioan, San Ferminetako bortxaketaren biktimaren datuak eman ez ezik, bere testigantza kolokan jarri duen Tribuna de Cartagena-ko zuzendariari ahotsa eman zitzaiola; saio berean, emakumeak ere bortxatzaileak direla eta salaketa faltsuen argudioa azaldu zituen abokatu baten azalpena jasan behar izan genuen. Aurretik ere, apirilaren 28an, kazetaritza irizpide berberak erabilita, La Manada delakoaren defentsaren abokatuaren testigantza eraman zuten programara, Euskal Herriko kaleetan zegoen aldarriari muzin eginez.

Eztabaida, iritzi-trukaketa eta analisia omen dira saioaren helburuak, eta ez morboa, ikusgarritasuna eta polemika; eta kazetaritza irizpideen arabera aukeratzen dira gonbidatuak, gaurkotasunari begira. Horrela izanda, nola uler daiteke, emakumeak gutxiesten –saioan bertan agerian geratu zen legez- dituztenen iritzia jaso ez ezik, galderarik ez egiteko konpromisoa hartzea, hau da, zentsura onartzea, kazetaritza irizpideen arabera? Nola onartu emakumeekiko mespretxua (aurkezlea kazetaria zen zalantzatan jartzeaz gainera, berarekiko jarrera paternalista mantendu zuen elkarrizketan zehar) nabarmen agerian jarri zuenari bozgailua eskaini hedabide publiko batean?

EITBk sinatu duen “Publizitate eta komunikazio ez sexistarako kode deontologikoa eta auerregulaziokoa” delakoan jasotzen denez, hedabideek honelako konpromisoa hartzen dute: baztertu emakumeen aurkako indarkeria motaren bat dakarten argudio, esamolde eta irudiak. Saihestu emakumeen kontrako edozein indarkeria mota dakarren jokabide nahiz jarrerak erabiltzea edo justifikatzea”. Eta hori izan zen, hain zuzen, gertatu zena, emakumeekiko indarkeria justifikatzen dutenei ahotsa eman zitzaien, erantzuteko aukerarik gabe, gainera.

Arantza Gutierrez Paz

 

Advertisements

Emakumerik gabeko (ia) eztabaidarik ez, baina gizonak nagusi apirilean ere

Egun on Euskadi (ETB1) saioko eztabaida mahaian, ia egunero, hiru tertuliakideetako bat emakume izan ohi da; apirilaren 10ean ez zen emakumerik izan, aurreko egunean, ordea, denak izan ziren emakumeak. Gainerako saioetan, berriz, soilik bitan izan dira gehiengoa emakumeak. Elkarrizketatuen artean, apirilean izandakoen artean 5 emakume eta 11 gizon zenbatu ditugu.

Euskarazko kanalean, Ilazki Serrano eta Amaia Cayerok gidatzen duten Ahoz Aho saioak jarraitzen du izaten parekideena, nahiz eta asteroko eztabaidan, Ahoz Aho +, apirilean zehar, emakumeen presentzia tertuliakideen herena izan den.

ETB2ra jotzen badugu, emakumeen portzentaiak txikiagoak dira, nahiz eta honetan ere azpimarratu behar den Klaudio Landak zuzentzen duen arratsaldeko tertulian, LQEP, emakumeen presentzia areagotu da, nahiz eta oraindik parekidetasunetik oso urruti dagoen.

   

Astean behin, ostiraletan, eskaintzen den 360º Tú Decides saioan, berriz, emakumeen presentziak nabarmen egin du behera. Azpimarratu behar da, gainera, saio horretan gizonak nagusi izan ohi direla gonbidatuen artean eta, askotan, agertzen diren emakumeak oso rol estereotipatuetan agertzen direla (amak bereziki). Ezin ahaztu, gainera, apirilaren 27an, Agustin Martinez Becerra “La Manada” delakoaren kide batzuen abokatuari emandako protagonismoa.

2017/18 ikasturteari dagokionez, hauxe da emakumeen presentziaren eboluzioa  (%etan) Euskal Telebistako tertulia nagusietan:

Emakumeen presentzia nabarmen jaitsi da EITBko irrati-tertulietan otsailean

Goiko grafikoan ikus daitekeenez, Radio Euskadi-ko Boulevard saioan izan ezik, emakumeen presentzia nabarmen jaitsi da bai erdarazko katean gauero emititzen den Ganbaran (-%9.2) bai Euskadi Irratiko Faktorian (-%4).

Dani Alvarez-ek gidatzen duen Diálogos tertuliari dagokionez, ez da aldaketarik izan; hala ere, eztabaida-mahaian oraindik emakume gutxien gonbidatzen dituen saioa da.

Hurrengo grafikoetan ikus daitekeenez, otsailean ere izan dira emakumerik gabeko tertuliak izakunde publikoko irratietan (25), eta bakar bat non gizonik ez zegoen; gizonak gehiengo dira beste 26 saiotan eta emakumeak, ordea, bostetan.

Telebistari dagokionez, euskarazko kanalean eskaintzen den Ahoz Aho eta Ahoz Aho + dira saio parekideenak. Astero eskaintzen den eztabaidan, bikoiztu da emakumeen presentzia urtarrileko zifreekin alderatuta. Azpimarratu behar da, Ilaski Serrano eta Amaia Cayerok gidatzen duten programa honetan emakumeen presentzia nabaria dela gonbidatu eta adituen artean. Era berean, beste solasaldi ereduak eskaintzen ditu Ahoz Ahok zeinetan iritzi publikoan eragin handia duten gaiak modu sakon eta lasaian tratatzen diren, eta horietan ere nabaria da emakumeen presentzia. Izan ere, honek eramaten gaitu planteatzera ea tertulia edo “orojakinen” eztabaida eredua egokiena den emakumeen parte-hartzea bultzatzeko.

Kate berean goizeko ordutegian eskaintzen den Egun on Euskadi programan, berriz, nabarmen jaitsi da emakumeen presentzia eta egun askotan ez dago emakumerik iritzi-mahaian. Gauza bera gertatzen da En Jake saioan, zeinetan batez besteko emakumeen presentzia %32,5 izan da. Parekidetasunetik urrutiago, ohi bezala, dugu Klaudio Landak zuzentzen duen saioa (orain Lo que está pasando izenaz); honetan, emakumeen presentzia % 29,38koa izan da 2018ko otsailean.

Astero, ostiral gauean, eskaintzen diren 7 Días eta 360º 50 responden saioetan, emakumeen presentzia % 40, 83 izan da. Dena den, gonbidatu eta adituen kopuruan erreparatzen badugu, portzentaia askoz txikiagoa da.

Emakumeen ahots gutxi espainiar Estatuko egunkarietan

Federación de Asociaciones de Periodistas de España (FAPE) delakoak argitaratu berri duen ColumnistAs izeneko ikerketan argi geratzen da emakumeok baztertuta gaudela egunkarietako iritzi-orrialdetan espainiar Estatuan.

Hego Euskal Herriko egunkarietan ikerketa-talde honek egindako analisiaren datuekin bat datoz 2018ko urtarrilean burutu den aipaturiko azterketa horren emaitzak.  Izan ere, argitaratutako artikuluan azaltzen genuenez, EAEn eta Nafarroan publikatzen diren egunkarietan, batez beste, sinaturiko iritzi-artikuluetako %21,71 dira emakumeek idatzitakoak, Estatu espainiarrean egindako ikerketak ezarritako kopurua baino 0,71 puntu altuagoa.

Ildo berean, 25 egunkariren web bertsioetako iritzi-orrialdeetan  urtarrilean plazaratu diren iritzi-artikuluen inguruan egindako azterketaren arabera, El Diario. es eta El Periódico egunkariak dira parekideenak; hurrenez hurren, artikuluen %40 eta % 39  sinatzen baitute emakumeek. Gurean, aldiz, hilabete berean, parekideena Berria izan da, zeinetan artikuluen % 33 emakumeek sinatuta den.

 

2018an jarraitzen dugu parekidetasunik gabe ETBko tertulietan

Urtearen hasierakin ez da parekidetasuna heldu Euskal Telbista-ko eztabaidetan. Ez dago saiorik zeinetan jendarteak ematen den ordezkaritza (%49, gizonezkoak – % 51, emakumezkoak) ematen den, eta soilik bi saiotan, Ahoz Aho (% 47,22) eta En Jake (%40,68) lortzen da 4/2005 Emakumeen eta Gizonen arteko Berdintasunerako Legean ezartzen den parekidetasun-kopuruetan (60-40) egotea.

Goizeko saioei dagokienez, Estepan Aldamizek goizeko 9etan zuzentzen duen solasaldian, Egun on Euskadi emakumeen presentzia % 31,48 izan da, hau da, gizonen parte-hartzea bikoiztu du emakumeena. Azterturiko egunetako hirutan ez da emakumerik egon, eta bakar batean soilik ez da gizonik egon; gainerako guztietan, batean izan ezik, mahaian emakume bat eta bi gizon eseri dira.

Xabier Lapitzen programan, En Jake, emakumeen presentzia errekuperatu da, eta 2017ko martxoan ziren kopuruetara itzuli da. Oreka mantentzen saiatzen da, baina oraindik parekidetasuna ez da erabatekoa.


 

 

 

 

 

 

 

 

Arratsaldeetan, aurreko hilabetetan bezala, El Programa de Klaudio saioa parekidetasunetik oso urruti dago (% 26,81), eta normalean emakume bat eta bost gizonek osaturiko mahaiak eskaintzen ditu egunero. Arratsaldeetan, euskarazko programan, Ahoz Aho dugu berriz ere saiorik parekideena. Honetan ez dugu topatu emakumerik gabeko eztabaidarik, baina bai gizonik gabeko bat.

Asteroko eztabaida-saioei dagokienez, nabaria da nola ETB2ko 7 Días-en astez aste emakumeen presentzia jaitsi da, eta urtarrilean ez da erdira heldu (% 38,73); saio honetan, mahaitik kanpoko partaidetzan areagotzen da desberdintasuna, aditu eta elkarrizketatu gehienak (ia osoak) gizonak baitira. Euskarazko programan, ere, ez da parekidetasunik lortzen, eta Ahoz Aho + solasaldian (%25), emakumeen presentzia gizonenaren herena baino ez da; azterturiko egunetako batean (urtarrilaren 9an), ez zen emakumerik eseri mahaian.

*Urtarrileko azterketan, laginean saio berri bat sartu dugu: Egun on Euskadi. Eta aurretik ondorioztatu bi emaitza kolokan jarri behar izan ditugu: alde batetik, urtarrilean ez da betetzen emakumeen parte-hartze handiagoa dagoela euskarazko saioetan, eta, beste aldetik, ordutegiaren eragina kolokan jarri behar izan dugu, ia tarte berdinean kokaturiko bi saioen arteko aldea nabaria baita.

Honako grafiko honetan ikus daiteke emakumeen parte-hartzearen eboluzioa hilabetez hilabete:

 

OHARRA: hemen azaltzen diren datuak erabil daitezke, beti ere, iturria aipatuta.

Hego Euskal Herriko egunkarietan, emakumeen iritzi gutxi

Emakumeek sinaturiko iritzi-artikuluak ez dira argitaraturikoen herenera heldu 2018ko urtarrilean gaztelaniazko  paperezko prentsan, eta kopuru horretan geratu da euskarazkoan.

Aurreko neurketetan gertatu den bezala, emakumeen presentzia handiena Berrian dugu. Euskarazko egunkari bakarrean, emakumeek sinaturik 67 artikulu (%33) aurkitu ditugu urtearen lehenengo hilabetetan, eta 136 gizonek sinaturikoak (% 67). Egunero gutxienez emakume baten sinadura topatu dugu, eta horretan ere bakarra da euskal kazeta.

Beste muturrean, aldiz, Diario de Navarra dugu. Egunkari horretan, emakumeen sinadurak guztien % 10a izan dira (200 artikuluetatik 20), eta ikerturiko 29 egunetatik 14etan ez da emakumerik sinatu duen iritzirik argitaratu.

Noticias taldeko Deia eta Noticias de Alava egunkarietan, berriz, iritzia ematen duten emakumeen portzentajea  %16,5 da.  Bizkaikoan, 255 testuetatik 41-k eta Arabakoan, 132tik 22-k andre baten sinadura dute. Bietan, ikerturiko aletatik 6na zenbakitan ez dugu sinatzen zuen emakumerik.

Vocento-ko El Correo eta Diario Vasco egunkarietan, bere aldetik, emakumeek sinaturiko artikuluak iritzi guztien % 23,5 baino ez dira, hau da, ia ia laurdena, baina heldu gabe, parekidetasunetik oso urruti.

Kopurua hobetzen da pixka bat Garan, zeinetan sinatzaileen % 29 emakumeak dira. Baina honetan ere badaude emakume iritzi emailerik gabeko egunak (4 azterturiko denbora-tartean).

Asteburuetan, are gutxiago

Egunkarien erosketari buruzko ikerketek agerian uzten dutenez, asko dira asteburuetan soilik hartzen dutenak, astean zehar baino ez erosten dutenak baino ez. Gainera, ematen du jaiegunetan irakurtzeko denbora gehiago dagoela. Horrek badakar analisia eta gogoetarako tartea handiagoa izatea, eta, beraz, iritzi-artikuluen kopurua ere igo egin ohi da prentsan.

Kopuru handitze horrek ez dakar, ordea, emakumeen presentzia handiagoa, aitzitik, txikiagoa izan ohi da egunkari guztietan.

Esaterako, emakumerik gabeko 6 egunetatik, 4 igandeak dira Deia eta Noticias de Alava egunkarietan. Azken honetan, bi asteburutan ez dugu andrerik sinaturiko artikulurik. Gauza bera gertatzen da El Correo eta Diario Vasco-ren kasuan: urtarrilaren 20/21 eta 27/28an ez dugu topatzen emakume sinatzailerik. Bestalde, Gararen kasuan, emakumeen portzentajea 9 puntu jaisten da (%20 izan ohi da) asteburuetan, eta nabarmen murrizten da Berriaren kasuan, zeinetan %21,5 era jausten den.

Hurrengo grafikoetan ikus daiteke egunez egun, zein izan den emakumeen eta gizonen presentzia iritzi-orrialdeetan zein gaurkotasuneko analisietan*

 

 

 

* azterketa honetatik kanpo geratzen dira ekonomia, kultura eta kirol ataletan zein gehigarrietan argitaraturiko artikuluak.

OHARRA: hemen azaltzen diren datuak erabil daitezke, beti ere, iturria aipatuta.

 

EITBko tertulietan emakumeok dugun presentziari buruzko txostena

2016ko azarotik 2017ko azarora neurtu dugu emakumeon presentzia hainbat hedabidetan, haien artean EITB talde publikoaren irrati eta telebistako tertulia politikoetan. Atzo (abenduak 18) emaitza hauen parte bat aurkeztu genuen Legebiltzarrean, EITBren kontrol batzordean.
//e.issuu.com/embed.html#5403511/56560561

Ez dira datu onak, azken 12 hilabeteotan emakumeen presentzia handiagotu den arren. Bide luzea geratzen da egiteke: alde batetik, hedabide publikoek bete behar duten eginkizuna dela eta, are gehiago saiatu behar da emakume aditu eta arituek saioetan parte har dezaten. Horiei errazago jartzeko, bai Emakundek, bai Bilgune Feministak (GABILTZA) zein EHUk berak, besteak beste, emakume horiek ezagutzeko eta haiekin kontaktatzeko aukera ematen die kazetariei. Ez da nahikoa esatea “nahi” kontua dela, eta emakumeek errazago esaten dutela ezetz iritziak publikoki azaltzeko eskatzen zaienean, eta honekin geratu, gure ikusezintasunaren errua gurea balitz bezala…

Arrazoi asko argudiatu ahal ditugu hedabideetan ez agertzeko: (1) gizarte patriarkal batean heziak, esparru publikoa gizonena izan da, eta gu sartzen hasi garenean, oso lurralde arrotz eta maskulinizatuan  lehiatzen ikasi behar izan dugu; (2) esparru publikoan gaudenean, askotan ez gaituzte ikusi edo aditu egiten, eta kapaz dira guk esandakoa soilik gizonen ahotatik entzuten edo antzematen; (3) esparru publikoan agerian gaudenean, ohitu gara epaituak izaten, ez gure iritzi edo ideiengatik, gure gorpuzkeragatik akaso, gure sexu-nortasunagatik edo edertasun-kanonetatik urruntasun edo hurbiltasunagatik.

Beste zergatik batzuk azaltzearren, esan dezakegu (4) beti dagoela gizon bat gure lekuan hitz egiteko, gure tokian egoteko, eta guk lehenengo lerroan jartzeko eskubidea aldarrikatzen dugunean, ez dago prest atzera egiteko gu sar gaitezen; akaso, lekua handitzeko, gu sar gaitezen; (5) gainera, emakume guztiongan eta banan banan erortzen da “Emakumea” ordezkatzeko beharra, erantzukizun handiegia…, (6) eta bikainak izatea exijitzen zaigu…, ia perfektuak.

Eta horrela jarraitu ahal dugu (eta emakumeok badakigu zerrenda hau luze-luzea izan daitekeela), eta gaineratu, kontziliazio-beharra (ondo da, diskurtsoetan, ez dela emakumeen lana, baina, praktikan?); askotan neketsua zaigula gorputzez gorputzeko norgehiagoka horretan sartzea…

Horri aurre egiteko, gizonen konplizitatea behar dugu; atzera egin behar dute hainbatetan, eta, bestetan, ez hartu normaltzat normala ez dena: foro, tertulia, mahaian… emakumerik ez egotea, denataz hitz egiten. Eta entzun, entzun, entzun…., ez errepikatu emakume batek dagoeneko ondo esan duena. Jakin ezazu, hizketaldian, “ados?” galdetzen duenean,  ez da zalantzarik duelako, baizik eta solasaldi kolaboratiboa izan ohi dela berea…

Eta emakumeok ere tresnak behar ditugu espazio publikoa gurea egiteko, eta horien artean, duda barik, daude ahalduntze-eskolak, formakuntza feminista, eta sortzen ditugun ahizpatasun-sareak.

Lan handia geratzen da aurretik, arrazoiak aztertzeko eta hartu beharreko neurriak (kuotak, formatu-aldaketak…). Gure asmoa ikertzen jarraitzea da, ez soilik ikerketa kuantitatiboak eskaintzeko, kualitatiboak ere agertu nahi ditugu, baita irtenbiderako proposamenak landu ere.

Bitartean, hemen uzten dizuegu gure ikerketak eman dituen hausnarketarako datu batzuk:
//e.issuu.com/embed.html#5403511/56493578

Albistea gaurko prentsan:

https://www.berria.eus/paperekoa/2273/037/002/2017-12-19/eitbk_ez_duela_begira_kodea_betetzen_azaldu_dute_legebiltzarrean.htm

http://www.argia.eus/albistea/eitbk-ez-du-bete-emakumeen-ikusgarritasunari-buruzko-sinatutako-konpromisoa

Igo den arren, emakumeen presentzia parekidetasunetik urrun

Goiko grafikoan ikus daitekeenez, ikerketa-talde honek neurketak hasi zituenetik, duela urtebete, gaur arte, emakumeen presentzia handitu da EITB-ko irrati-tertulia nagusietan. Radio Euskadi-ko Boluevard saioko elkarrizketetan, esaterako, parte hartzen duten emakumeen kopurua bikoiztu da azken 12 hilabeteetan. Hala ere, ez da heldu gizonen parekoa izatera. Batez beste, emakumeen presentzia gizonen herena baino txikiagoa izan da ia kate publikoko tertulietan (% 30,16 Faktorian; %28,17 Boulevard-ean eta % 26,98 Ganbaran).

Hurrengo grafikoetan, aldiz, ikus ditzakegu oraindik badaudela emakumerik gabeko tertulia-saioak, eta, salbuespen moduan, gizonik gabeko “solasaldi” bakarra topatzen dugu, Boulevard saioan, azaroak 13n. Egun horretan, ohiko tertuliaren ordez, Dani Alvarez-ek zuzentzen duen saioan lau emakume ezagunek —Garbiñe Biurrun, Afrika Baeta, Nagua Alba eta Monica Planas— jasandako sexu-erasoak salatu zituzten.

Parlamento en las Ondas, gizonen hizketaldia

2016ko irailaren 25eko Eusko Legebiltzarreko Hauteskundeetatik aterako legebiltzarra EAEn orain arte izandako parekideena da  generoari dagokionez. Izan ere, dauden 75 biltzarkideetako 41 (%54,66) emakumeak dira.

Radio Euskadiko Crónica del Fin de Semana irratsaioko Parlamento en las Ondas tertulian parte hartzen dutenen gehiengoa, berriz, gizonak dira. 2017/18ko ikasturtearen hasierako irratsaioan Ander Arzak aurkezleak berak, emakumerik ez zegoela ikusita, azaldu zuen batzuetan emakumeak ere solaskide izaten zirela. Oso gutxitan esan behar dugu, hurrengo grafikoetan adierazten den bezala.

Izan ere, urrian, ez da emakumerik izan ez lehenengo saioan (7an) ezta azkenean ere (28an), eta besteetan Alexia Castelo egon zen PSE-tik (14ean) eta Laura Garrido popularra (21ean):

2016/17 ikasturtean, 2016ko urritik 2017ko uztailera bitartean izandako 37 saioetan, alderdi gehienek gizonen ordezkaritza lehenetsi dute emakumeena baino, Legebiltzarreko ordezkaritza kontuan hartu barik, honako grafikoetan ikus daitekeenez:

Portzentaietan begiratzen badiogu, hauxe izan da 2016/17 ikasturtean emakumeen ordezkaritza alderdiz alderdi bai Legebiltzarrean zein Parlamento en las Ondas delako larunbateroko tertulian:

 

EITBko tertuliakidea, gizona eta heldua

Tertuliek ordezkatu dituzte iritzi- eta debate-saioak. Tema batean edo bestean espezializaturiko adituen ordez, denetaz dakiten solaskideek eztabaidatzen dute gaurkotasunari buruz, agendan dauden eta ez dauden gaiak ezarriz. Noraino iritzi-emale horiek ordezkatzen dute gizartea?

EITBko tertulia nagusietan parte hartzen dutenen profilari erreparatuta, hiru multzotan banatu ahal ditugu: politikoak, kazetariak eta adituak, ia zati berdinetan. Adituen atalean, nagusiki unibertsitateko irakasleak topatzen ditugu, baina egon badaude, abokatuak, bertsolariak, idazleak…, hau da, “profesional liberalak” deiturikoak. Ez ditugu topatzen langileak, ikasleak, zaindariak…

Adinari dagokionez, 50 urtetik gorakoak gehiengo dira, eta gazteek oso pisu txikia dute. Horretaz gainera, ia anekdota dira solaskideen artean topatzen ditugun migrante edo atzerritarrak…. Hau da, ez da islatzen gizartearen aniztasuna eta ematen diren iritziak oso jendarte-sektore bati dagozkio, zeinak bere ikuspegia eta gaitegia inposatu nahi dituen, beste batzuk baztertuz.

Generoari erreparatzen badiogu, behin eta berriz agerian utzi dugunez, emakumeak gutxiengoan daude tertulia gehienetan. Orotara, irailean 152 solaskidek parte hartu dute izandako irrati eta telebistako zazpi tertulietan; horietako 52, hau da heren bat, emakumeak izan dira.

Iritzi-emale batzuek tertulia batean baino gehiagotan parte hartzen duela, irailaren datuak kontuan hartzen baditugu, hiru tertulietan parte hartzen dutenen artean 6 gizon topatzen ditugu Martxelo Otamendi, Iñaki Galdos, Andoni Unzalu, Eguzki Urteaga, Iñaki Anasagasti eta Iñaki Iriondo, eta emakume bakarra, Maite Ubiria, zeinaren iritziak entzun ditzakegu Faktoria, Ganbara eta Ahoz Aho-n.

Bi tertulietan errepikatzen direnak gehiago dira -hemeretzi-, horietako bost dira emakumeak: Laura Mintegi (Faktoria eta en Jake), Chelo Aparicio (Ganbara eta El Programa de Klaudio), Amaia Espinosa (Faktoria eta Ahoz Aho), Maite Iturrate (En Jake eta 7 Días) eta Itziar Nogueras (Ahoz Aho eta Ahoz Aho +).

Beraz, ikusten dugunez, gutxiago izateaz gainera, emakumeak ere gutxiagotan mugitzen dira programa batetik bestera (eta gutxiagotan errepikatzen dute parte-hartzea egun ezberdinetan) eta, ondorioz, emakumeen presentzia are txikiagoa da portzentaietan, aurreko artikuluetan azaldu dugunez:

EITBko irratietako testulietan, gizonak solaskide

Emakumeak baztertuta ETB2ko arratsaldeko tertulietan

2017ko irailean tertulia ezberdinetan parte hartu duten solaskideak:

Faktoria Javier Arrieta, Joseba Arruti, Mikel Aramendi, Nerea Azurmendi, Joxerra Beloki, Javier Diaz-Noci, Edurne Egaña, Jesus Egiguren, Amaia Espinosa, Hodei Etxarte, Ramón Etxezarreta, Iñaki Galdos, Julen Mendoza, Laura Mintegi, Martxelo Otamendi, Iker Rioja, Maite Ubiria, Andoni Unzalu, Eguzki Urteaga
Boulevard Iñaki Anasagasti, Juanjo Alvarez, Alberto Ayala, Jesus Barcos, J. M. Bujanda, Alvaro Dante, Carmen de Riego, Ernesto Ekaizer, Koro Garmendia, Braulio Gomez, Iñaki Gonzalez, Eva Granados, Iñaki Iriondo, Rafa Leonisio, Jon Maia, Miguel Navarro, Eduardo Otxoa, Lourdes Perez, Jorge Sainz, Eva Silvan, Iñaki Soto, Rafael Suso, Andoni Unzalu, Patxi Zabaleta
Ganbara Luis Aizpiolea, Danilo Albin, Chelo Aparicio, Alberto Ayala, Oscar Bañuelos, Olatz Barriuso, Jose Ramon Beloki, Ferran Casas, Ignacio Escolar, Urko Garamendi, Ana Garbati, Dani Gomez Amat, Iñaki Gonzalez, Aitor Guenaga, Xabier Gurrutxaga, Miren Ibañez, Iñaki Iriondo, Pili Kaltzada, Juan Carlos Latxaga, Martxelo Otamendi, Naiara Pinedo, Jordi Sainz, Joseba Santamaria, Iñaki Soto, Maite Ubiria.
En Jake Igor Ahedo, Paula Amieva, Iñaki Anasagasti, Eukene Arana, Amaia Arregi, Ricardo Crespo, Tonia Etxarri, Pedro Gorospe, Chema Herzog, Jorge Hinojal, Eider Hurtado, Jon Iñarritu, Maite Iturrate, Juantxo Iturria, Rosa Martínez, Laura Mintegi, Josu Montalbán, Juan Muñoz Baroja, Guillermo Nagore, Leire Pinedo, Eduardo Portero, Ibon Rodríguez, Alberto Surio, Andoni Unzalu, Diana Urrea.
Ahoz Aho Aritz Abaroa, Itsaso Andueza, Eider Alkorta, Marian Beitialarrangoitia, Joxerramon Bengoetxea, Ricardo Crespo, Asier Blas, Galder del Campo, Karlos del Olmo, Onintza Enbeita, Fermin Erbiti, Begoña Errazti, Amaia Espinosa, Iñaki Galdos, Nora Galparsoro, Itziar Garcia, Josune Gorospe, Miren Gorrotxategi, Maialen Gurrutxaga, Jon Insausti, Juantxo Iturria, Mikel Izagirre, J.K. Lakasta, Jexusmari Mujika, Itziar Nogueras, Ana Oregi, Maite Ubiria, Eguzki Urteaga.
Ahoz Aho + Felix Arrieta, Asier Blas, Galder del Campo, Iñaki Galdos, Estitxu Garai, Itziar Garcia, Imanol Goenaga, Amagoia Gurrutxaga, Itziar Nogeras, Martxelo Otamendi, Txente Rekondo, Teresa Toda, Eguzki Urteaga.
7 Días Isabel Camacho, Eva Domaica, Arantza Elizondo, Martin Garitano, Itziar Gorospe, Iñaki Iriondo, Maite Iturrate, Montse Ramirez

EITBko irratietako tertulietan, gizonak solaskide

Ikasturte hasierarekin batera, irrati-tertulietan aldaketa batzuk izan dira. Eta ezin ukatu, emakumeen ahots gehiago entzuten hasi gara, esaterako, Radio Euskadi-ren Boluevard irratsaioetako “Diálogos” tertulian. Aurreko denboraldian, bi emakume baino ez zeuden ohiko tertuliakideen artean: Lourdes Pérez eta Koro Garmendia. Orain, beste bi gehitu zaizkie, Eva Silván eta Carmen de Riego, eta beste baten ahotsa ere entzun dugu irailean, Eva Granados-ena. Hala ere, tertulia horretan parekidetasunetik oso urruti daude oraindik, eta irailean emakumeen batez besteko presentzia % 16,84 izan da. Gainera, egun askotan ez dago emakumerik izan eztabaida mahaian. Gizonik gabeko debaterik, ordea, ez dugu entzun.

Kate bereko gaueko tertulian, Ganbaran alegia, parte hartzen duten emakumeen portzentajea altuagoa da, eta honetan bai, aurkitu dugu emakumeek soilik osaturiko eztabaida-mahaia, irailaren 11koa. Horretaz gainera, irratsaio honetan emakume politikari ohien mahaia egiten da (salbuespen gisa, gizon politikariez beteriko tertuliak ohi baitira arruntenak). Batez beste, emakumeak tertuliakideen heren bat izaten dira, hau da, parekidetasuna lortu ezean daude tertulia parekideago honetan ere.

 

Euskarazko programazioari dagokionez, ia egunero emakume bat egon ohi da Faktoriako Solasaldietan, baina egon, badaude, emakumerik gabeko eztabaidak. Alderantziz, berriz, ez.

Azkenik, aipamena merezi du Radio Euskadi-ko asteburuetako programan, Crónica de Fin de Semana, larunbatero eskaintzen den Parlamento en las Ondas, zeinetan alderdi politikoek izendaturiko bozeremaleek parte hartzen duten tertulietan; horietan ere, izan ditugu emakumerik gabeko eztabaidak… Hori bai, partaideek, horren kontziente izan, eta “beste batzuetan emakumeak egon direla” justifikatu dute absentzia.

Emakumerik gabeko —edo oso andre gutxirekin— tertuliak, saio bereziak…, normaltzat hartzen dira, baita izaera publikoa duten hedabideetan ere, nahiz eta emakumeak populazioaren erdia garen. Badago zer hausnartu…

 

Emakumeak baztertuta ETB2ko arratsaldeetako tertulietan

Iraila izaten da une egokia hedabideen denboraldi berriaren nondik norakoak ezagutzeko. Izan ere,  ikasturtearen hasierarekin programazio-parrilak gaurkotzen dira, eta saio berriak estreinatzen diren bitartean, beste batzuk, aldiz, pantailetatik desagertzen dira. Gauza bera gertatzen dira saioetako kolaboratzaileekin. Berriak ekartzen dira, eta beste batzuk, berriz, badoaz.

ETBn denboraldi berriarekin tertuliakide berriak agertu dira; hala ere, aurreko denboraldiaren tonikari jarraituz, gizonak dira nagusi iritzi-emaleen artean. Nabarmena da gizonen presentzia Klaudio Landak zuzentzen duen El programa de Klaudioko debatean. Honetan, emakumeen presentzia ia anekdotikoa da bai eztabaida-mahaian, bai gonbidatuen artean. Guk, aurreko ikasturtean bezala, lehenengoan erreparatu gara, eta, tamalez, emakumeok nabarmen baztertzen gaituztela ikusi dugu, honako grafiko honetan agerian uzten dugun bezala:

Ia programa gehienetan, emakume bakarra dago mahaian, bost gizonerekin eztabaidan, eta soilik bi saiotan izan dute mahai parekidea.

7 Días, txanponaren beste aldea

Estibaliz Ruiz de Azua eta Arantza Ruizek astero gidatzen duten programa berrian, La Noche en Jake tokia okupatzen duena, 7 Diasen, topatzen dugu emakumeen presentzia altuena; izan ere, oso gutxitan ikusten dugun moduan, gehiengoa dira emakumeak debatean (% 80), nahiz eta oraindik aditu edo gonbidatuen artean gizonen presentzia nabarmen altuagoa da emakumeena baino.

Aztertzen ditugun gainerako telebista-programei dagokienez, atzerakada bat nabarmendu dugu egunero Xabier Lapitzek gidatzen duen en Jaken. Irailean, nabarmena izan da emakumeen presentziaren jaitsiera (partaideen%34,17), aurreko ikasturtearen amaieran parekidetasun nibeletan zebilen saio batean.

Euskarazko programazioari dagokionez, Amaia Cayerok zuzentzen duen Ahoz Ahoko debatean, berriz, parekidetasuna zaintzen jarraitzen dute ( % 47,62 dira), nahiz eta asteroko saioan emakumeak partaideen heren bat baino ez diren izan irailean.